Madeleines bakken

Omdat ik gasten graag iets van mezelf voorzet, bak ik regelmatig madeleines. Ik neem ze ook wel eens mee als ik bij iemand bezoek ga. Een cakeje met mijn naam, van mij – dan volgt er meestal een glimlach. Want: een madeleine van Madeleine. Door mijn naam heb ik natuurlijk een grote liefde voor madeleines. Bovendien houd ik heel erg van rood, maar dat is een ander verhaal…

Franse taal

Toen mijn ouders mijn naam uikozen, was dat misschien al een voorafschaduwing van mijn liefde voor de Franse taal. Al lag dat uiteraard niet alleen aan mijn naam, maar ook aan mijn leraar Frans op de middelbare school, die gepassioneerd zijn vak doceerde. Bovendien vond ik al bij de eerste kennismaking de taal zacht en poëtisch klinken. Ik luisterde al snel naar Franse muziek. Ik had één plaat met chansons en die draaide ik grijs. Met een bandje van Julien Clerc dat ik later kreeg, gebeurde hetzelfde.

Le comptoire de madeleine

Aanvankelijk had ik nog een ambivalente houding ten opzichte van mijn voornaam. Dit kwam vooral doordat mensen hem regelmatig verkeerd uitspraken, als Madelijn. Verlegen als ik was, durfde ik dat bijna niet te verbeteren. Later deed ik dat toch, want ik heette gewoon niet zo. Mijn voornaam ging langzaamaan meer voor mij leven. Tijdens mijn allereerste bezoek aan Parijs (ik was 16 jaar) vond ik het prachtig om over Place de la Madeleine te lopen en de gelijknamige kerk te bezoeken. En nog meer: het metrostation, de bushalte, de boulevard, het café. Ik vond het fantastisch te ontdekken dat dit allemaal bestond. Daar kwam tijdens diezelfde zomervakantie in Frankrijk ook het overheerlijke, klassieke cakeje bij, dat mijn naam draagt. Afgelopen september ontdekte ik in Parijs een winkeltje dat alleen maar madeleines verkoopt: Le Comptoir de Madeleine. Hun uithangbord vond ik (natuurlijk) prachtig: een grote, gouden madeleine. Zij bakken de lekkerste madeleines die ik ooit heb geproefd.

Geschiedenis van de madeleine

Het cakeje heeft behalve een heerlijke smaak ook een mooie ontstaansgeschiedenis, die teruggaat tot de achttiende eeuw. Het is het verhaal over een dienstmeisje uit Commercy in Lotharingen, ene Madeleine Paulmier. Zij werkte in 1755 op het Chateau de Commercy van de hertog van Lotharingen, Stanislas Leczinski. Daar werd een groots diner gegeven. Als gevolg van een ruzie in de keuken was er echter opeens geen dessert. De kok was boos, liep weg en nam het toetje mee. Madeleine Paulmier stelde voor een recept van haar oma te gebruiken en dat werd geaccepteerd. Ze deed beslag in jakobsschelpen en bakte ze in de oven. De hertog en zijn gezelschap vonden het cakeje zo origineel van smaak en vorm, dat Stanislas Leczinski wilde weten wie dit had gebakken. Hij noemde haar de heldin van de dag en prompt noemde de hertog de lekkernij naar deze Madeleine.

Het cakeje werd ook nog eens wereldberoemd dankzij Marcel Proust. In A la recherche du temps perdu (Op zoek naar de verloren tijd) schrijft hij er weemoedig over. Zodra hij een madeleine in zijn thee doopt en deze eet, komen allerlei jeugdherinneringen bij hem naar boven.

Zelf madeleines bakken

Ik bak graag en regelmatig madeleines. Het enige nadeel is dat ze hier thuis zó gewaardeerd worden, dat ze snel weer op zijn.

Heb je er inmiddels ook trek in gekregen? Dan kun je nu zelf aan de slag. Het is simple comme bonjour. Het enige dat je nodig hebt, is een bakvorm voor madeleines. Deze zijn in diverse maten te koop bij de betere kookwinkel, zoals Oldenhof of Meesterslijpers. In Frankrijk vind je ze natuurlijk gewoon bij de hypermarché.

Ingrediënten:

• 150 gram gezeefde biologische bloem
• 125 gram zachter roomboter
• 125 gram suiker
• 2 eieren
• 2 eetlepels melk
• 1 theelepel bakpoeder

Tip: Voor een intensere smaak kun je ook amandelmeel gebruik. Voeg dan 40 gram amandelmeel toe en gebruik 40 gram minder bloem.

1. Klop de eieren met de suiker tot een wit beslag. Doe dit zeker niet te kort! Hoe langer je klopt, hoe luchtiger de madeleine wordt.
2. Voeg met kleine hoeveelheden tegelijk de gezeefde bloem (en eventueel amandelmeel) en de bakpoeder toe. Roer vervolgens de boter en melk er doorheen.
3. Laat een half uur (liefst langer!) in de koelkast rusten.
4. Verwarm de oven voor op 220 graden. Vul de goede ingevette vakjes van de Madeleine-vorm met het beslag. Dit kan met een lepel, maar met een spuitzak is het beslag veel makkerlijker over de vakjes te verdelen.
5. Zet de vorm in de oven. Laat 3 à 4 minuten bakken. Verlaag de temperatuur tot 180 graden en bak nog eens 3 à 6 minuten.
6. De madeleines zijn snel gaar, afhankelijk van de grootte van de bakvorm. Zet de oven lager als ze te snel bruin worden. Haal direct uit de oven en laat ze afkoelen.

Tip: Flexibele (siliconen) vormen vind ik persoonlijk het best. Hierin blijft het beslag niet vastplakken en lukken de madeleines altijd.

Bon appétit!